Hürmüz Boğazı’nda gemilerden geçiş ücreti alınması yönünde bir planın gündeme geldiği iddia edildi. Geçen ay ABD ve İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ardından ortaya çıkan bu iddiaya göre, İran’ın zorunlu ücret talebinde bulunduğu belirtildi. Ancak ABD bu fikre şiddetle karşı çıkarken, Umman ise gönüllü ücret modelini destekliyor.
Anlaşmaya göre, 60 günlük sürenin sonunda kritik su yolunun yönetimi, İran ve Umman’ın diğer Basra Körfezi ülkeleriyle yapacağı görüşmelerle belirlenecek.
Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi, bu hafta yaptığı açıklamada, gemilere zorunlu geçiş ücreti uygulanmasını desteklemediklerini ifade etti.
Bakan Al Busaidi, zorunlu ücretler yerine Malakka ve Singapur boğazlarındaki gibi, su yolunun bakımı için nakliye şirketlerinden gönüllü ücretler alınmasını önerdi.
Görüşmelere yakın kaynaklar, planın yakın zamanda ABD’ye iletildiğini belirtti. Bir Orta Doğulu yetkili ise Umman’ın henüz resmi bir teklif sunmadığını, ancak olası mekanizmalar konusunda ABD’ye danışıldığını aktardı.
Müzakerelere yakın bir kaynak, ABD’li müzakerecilerin Umman’ın teklifiyle ilgili endişeleri olduğunu bildirdi. ABD’li yetkililer, konuyu Ummanlı mevkidaşlarıyla görüşmeyi planlıyor.
Aynı kaynak, Umman’ın nakliye trafiğinden zorunlu ücret alınmaması taahhüdünü sürdürdüğünü vurguladı. Mevcut taslakta zorunlu bir geçiş ücretinin yer almadığı belirtildi.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, “Başkan Trump, uluslararası bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’ndan İran’ın ücret talep edemeyeceğini açıkça belirtmiştir” açıklamasını yaptı.
Trump yönetimi yetkilileri, dünya petrol ve doğal gaz arzının yüzde 20’sini taşıyan boğazın ücretli hale getirilmesi fikrine karşı çıkıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta Orta Doğu ziyaretinde konuyla ilgili konuştu. Rubio, “Hiçbir ülkenin uluslararası bir su yolundan geçiş ücreti veya vergi almasına izin verilemez. Mevcut uluslararası hukuk budur” dedi.
Orta Doğulu bir yetkili, İran’ın ücret toplanması konusunda ısrarcı olduğunu iddia etti. Aynı yetkili, Amerikalıların eninde sonunda bu ücretin bir versiyonunu kabul edeceğine inandıklarını belirtti.
Yetkiliye göre, toplanacak fonlar uluslararası toplum ve Uluslararası Denizcilik Örgütü ile istişare içinde toplanabilir. Kabul edilmesi halinde ise fonların İran ve Umman arasında paylaşılacağı öngörüldü.
Fonların, Malakka Boğazı’ndaki uygulamalara benzer şekilde, çevre risklerinin değerlendirilmesi, kurtarma çalışmaları ve teknik destek için kullanılabileceği belirtildi.
