Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, kiralık banka hesaplarının suç faaliyetlerinde kullanılmasını engellemek ve şüpheli işlem bildirimlerini iyileştirmek amacıyla yeni bir rehber hazırladı. Rehber, finansal hesapların sahipleri dışındaki kişilerce kullanılmasının, hesap sahibini suç gelirlerinin aktarıldığı bir zincirin parçası haline getirebileceği uyarısında bulunuyor.
Bu kapsamda değerlendirilen finansal araçlar banka, ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları, kripto varlık hesapları gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Bu tür hesaplar, dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi suçların finansmanında kullanılabiliyor.
Hesapların kiralık olarak kullanılması sadece IBAN paylaşımıyla sınırlı kalmıyor. Mobil bankacılık şifreleri, banka kartı bilgileri ve tek kullanımlık doğrulama kodlarının devredilmesi de hesabın kontrolünün başkalarına bırakılması anlamına geliyor. Gerçek kişilere ait hesaplar, kiralık hesap yapılarında en sık kullanılan araçlar arasında yer alıyor.
Hesap kiralama yöntemleri arasında açık tekliflerin yanı sıra, ücret veya komisyon teklifleri ve sosyal çevre üzerinden yapılan basit ricalar da bulunuyor. Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapılan “Hesabına para gelsin, sen bana gönder” gibi talepler, kişilerin hesaplarını üçüncü şahıslara kullandırmasına neden olabiliyor.
MASAK rehberi, bu tür hesapların tespiti ve şüpheli işlemlerin bildirilmesi yanında, finansal sistemin suç faaliyetlerinde kullanılmasının önlenmesini de hedefliyor. Finans kuruluşlarına, işlemin amacı hakkında bilgi edinme, müşteri faaliyetlerini izleme, uygun tedbirleri alma, işlem limitleri belirleme ve iş ilişkisini sona erdirme gibi çeşitli yükümlülükler getiriliyor.
Bir hesabın kiralık niteliği taşıdığına dair emareler görüldüğünde, finans kuruluşlarının şüphenin nedenini anlamak için inceleme yapması gerekiyor. Müşterinin mesleği, gelir düzeyi ve işlem hacminin karşılaştırılması, işlem yapılan tarafların araştırılması ve hesabın fiilen kimin kullandığının anlaşılması önem taşıyor.
Kuvvetli emareler varlığında, mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması veya sınırlandırılması gibi önlemler alınabiliyor. Banka kartı, POS hizmetlerinin durdurulması veya müşteriyle bağlantılı hesapların daha sık izlenmesi de gündeme gelebiliyor. Riskin devam etmesi durumunda iş ilişkisinin sona erdirilmesi de mümkün.
Yükümlülüklere uyulmaması, suçun niteliğine göre adli süreçlere yol açabiliyor. Ancak yalnızca idari yükümlülüklere aykırılık veya objektif risk göstergelerinin varlığı tek başına cezai sorumluluk doğurmuyor.
