Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı’nda Enerji Yuvarlak Masa Toplantısı yapıldı. Toplantıda konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 yılı enerji stratejisini ve bu kapsamda öngörülen yatırımları açıkladı. Bayraktar, küresel ve bölgesel enerji güvenliği koşullarının zorlaştığına dikkat çekerek, Türkiye’nin enerji politikasının üç temel üzerine oturduğunu belirtti: talep artışı, ithalata bağımlılığın azaltılması ve karbonsuzlaşma.
Bayraktar, Türkiye’nin enerji talebindeki artışın nüfus, şehirleşme, ekonomik büyüme ve sanayileşmenin yanı sıra yapay zeka odaklı veri merkezleri ve elektrikli mobilite gibi yeni faktörlerden kaynaklandığını söyledi. Ülkenin enerji ithalatına her yıl yaklaşık 70-80 milyar dolar ödediğini belirten Bayraktar, bu bağımlılığın azaltılmasının temel hedeflerden biri olduğunu vurguladı. Türkiye, 2053’te karbon nötr ekonomi hedefi doğrultusunda enerji dönüşümünü sürdürüyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 yılına yönelik enerji gündemini hazırladıklarını ve bu çalışmayı “Türkiye için Yeni Enerji Mimarisi” veya “Vizyon 2040” olarak adlandırdıklarını duyurdu. Bu programın Ekim sonu veya Kasım başında açıklanması planlanıyor. Vizyonun temelinde elektrifikasyon yer alıyor; binalardan sanayiye, ulaşımdan tarıma kadar tüm ekonominin elektriklendirilmesi hedefleniyor. Vizyon, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler olmak üzere beş temel politika alanına odaklanıyor.
Türkiye’nin güneş ve rüzgar enerjisi potansiyelinin yüksek olduğunu belirten Bayraktar, yerli ve yabancı yatırımcıların bu alana ilgisinin arttığını söyledi. Enerji verimliliği konusunda 2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı ile yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım hedefleniyor. Nükleer enerjinin karbonsuzlaşma hedefleri açısından önemine değinen Bayraktar, büyük ölçekli santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörler (SMR) alanında da yatırım fırsatlarının değerlendirildiğini kaydetti. Petrol ve doğal gaz alanında arama, üretim ve altyapı yatırımlarının süreceği, madenlerin ise enerji dönüşümünün temel unsurlarından biri olacağı belirtildi.
2040 vizyonunda dijitalleşme, altyapı ve bölgesel bağlantılar da önemli yatay politika alanları olarak öne çıkıyor. Elektrik iletim şebekesi için 2035’e kadar en az 30 milyar dolar, dağıtım şebekesi için ise en az 50 milyar dolarlık yatırım öngörülüyor. Doğal gaz depolama, sıvılaştırma terminalleri ve boru hatları gibi altyapıların geliştirilmesi de planlanıyor. Türkiye’nin komşu ülkelerle doğal gaz, elektrik ve petrol alanlarında bağlantılarını güçlendirmesi, enerji güvenliği ve çeşitlendirme açısından kritik görülüyor. Enerji ve maden sektörlerinde 2040’a kadar yapılması planlanan toplam yatırımın 300 milyar doları aşabileceği tahmin ediliyor.
Kamu şirketlerinde yeniden yapılanma çalışmaları da devam ediyor. Türkiye Petrolleri, Eti Maden, BOTAŞ, EÜAŞ ve TEİAŞ’ın daha güçlü ulusal şampiyonlar haline gelmesi hedefleniyor. Türkiye Petrolleri’nin üretim kapasitesini artırarak 2040’ta ülkenin petrol ve doğal gaz talebini tamamen karşılaması amaçlanıyor. EÜAŞ’ın ise yenilenebilir enerji kapasitesini etkin kullanarak Avrupa’nın önde gelen şirketlerinden biri olması hedefleniyor. Şirketlerin yurt dışında özel sektörle ortaklıklar geliştirmesi de teşvik edilecek.
2040’a kadar Türkiye’de 16-17 milyon yeni aracın trafiğe çıkması bekleniyor ve bunların büyük çoğunluğunun elektrikli veya hibrit olması öngörülüyor. Bu dönüşümün doğal gaz çevrim santralleri, yenilenebilir enerji, nükleer enerji ve SMR’lere olan ihtiyacı artıracağı belirtildi. SMR’lere yönelik yasal düzenlemenin yakın zamanda TBMM’ye sunulması ve 2027’de bu reaktörlerin hayata geçirilmesi için hukuki altyapının güçlendirilmesi planlanıyor. Türkiye ile ABD arasındaki enerji ve maden işbirliğinin nükleer enerji, LNG ve doğal gaz, kritik mineraller ve enerji altyapısı alanlarında yoğunlaşabileceği ifade edildi.
